این دارو شامل عصاره خشـک برگ سنا (Senna) با نام علمی Cassia Angustifolia است. از سنا بهعنوان یک ملین برای درمان یبوست استفاده میشود.
قرصهای گرد و خط دار مایل به قهوهای، محتوی 7.5 میلیگرم سنوزوئید B
گلیکوزیدهای آنتراسن به ویژه سنوزوئیدهای A و B مسئول اثر مسهلی برگ و میوه سنا هستند. این گلیکوزیدها باعث افزایش ترشح مایعات شده و بهطور اختصاصی باعث افزایش تحرک و انتقال روده ای می شوند. این گلیکوزیدها توسط قسمت فوقانی دستگاه گوارش جذب نشده و توسط باکتریهای روده بزرگ به مشتقات فعال تر (رئین-آنترون) تبدیل میشوند.
مکانیسم کلی این گلیکوزیدها شامل موارد زیر است:
1- اثر روی تحرک روده بزرگ (تحریک انقباضات پریستالتیک و مهار انقباضات موضعی) که منجر به تسریع انتقال روده ای و متعاقبا کاهش جذب مایعات میشود.
2- اثر روی جذب مایعات و الکترولیت ها در کولون و اثر روی ترشحات در کولون که منجر به افزایش ترشح مایعات میشود.
• بهعنوان ملین: کودکان 6-12 سال، روزی 1 قرص، بزرگسالان روزی 1-2 قرص.
• بهعنوان مسهل: کودکان 6-12 سال، روزی 2 قرص، بزرگسالان روزی 2-4 قرص با توجه به اينكه اثرات سنا 8-10 ساعت پس از مصرف آن ظاهر میگردد، بهتر است در هنگام خواب مصرف شود.
بارداری: مصرف این دارو در دوران بارداری توصیه نمیشود. استفاده از برگ سنا در دوران بارداری به دلیل افزایش خطر عوارض جانبی مانند بهم خوردن تعادل الکترولیتها باید محدود شود. هنگامی که تغییرات رژیم غذایی و اصلاح سبک زندگی کافی نیست، داروهایی غیر از سنا برای درمان یبوست در زنان باردار توصیه میشود.
شیردهی: مصرف این دارو در دوران شیردهی توصیه نمیشود چون اطلاعات کافی در مورد دفع متابولیت ها در شیر مادر وجود ندارد.
• گلیکوزیدهای قلبی: کاهش پتاسیم ایجاد شده ناشی از مصرف طولانی مدت یا استفاده نابجا از سنا میتواند باعث افزایش سمیت گلیکوزیدهای قلبی شود.
• داروهای ضد آریتمی: کاهش پتاسیم ایجاد شده ناشی از مصرف طولانی مدت سنا میتواند باعث افزایش قدرت داروهای ضد آریتمی گردد که همزمان با سنا مصرف میشوند.
• داروهای استروژنی: سطح سرمی استروژن در مصرف همزمان این داروها با سنا به علت افزایش سرعت انتقال روده ای کاهش مییابد.
• ایندومتاسین(NSAID): اگـر ایـندومتاسیـن همزمـان با سنا مصـرف شود به علت مـهار پروستاگلاندین E2 توسط ایندومتاسین که منجر به مهار انتقال خالص مایعات وابسته به دوز دارو می شود، باعث کاهش اثر سنا میگردد.
• نیفدیپین: در اثرات درمانی سنا که بوسیله آنترون رئین القا میشود کانالهای کلسیم دخیل هستند که نیفدپین باعث مهار این کانالهای کلسیم میشود.
• نتایج آزمایشگاهی: تغییر رنگ ادرار ناشی از متابولیتهای آنترانوئید ممکن است منجر به جواب کاذب مثبت تست یوروبیلینوژن ادراری و اندازهگیری استروژن به روش کوبر گردد.
این دارو برای بیماری فعلی شما تجویز شده است. لذا از مصرف آن در موارد مشابه و یا توصیه آن به دیگران خودداری نمایید. قبل از مصرف این دارو موارد زیر را به اطلاع پزشک یا داروساز برسانید:
-1 وجود هرگونه حساسیت به دارو و مواد تشکیل دهنده.
-2 بارداری یا شیردهی.
-3 مصرف سایر داروها.
-4 ابتلا به بیماری های دیگر.
• از مصرف طولانی مدت ملینها باید اجتناب کرد.
• استفاده مزمن ممکن است باعث پیگـمانتاسیون ملاتونیک روده شود (Pseudomelanosis Coli) که مضر نیست و بعد از قطع دارو برگشتپذیر است.
• مصرف آنترانوئیدهایی که حاوی مسهلها هستند اگر بیشتر از دوره کوتاه مدت استفاده شوند ممکن است سبب تشدید یبوست شود.
• استفاده بیش از دو هفته نیاز به نظارت پزشکی دارد.
• بیماران مبتلا به اختلالات کلیوی باید از بهم خوردن تعادل الکترولیت ها به دنبال مصرف این دارو آگاه شوند.
• این دارو در بیمارانی که درد معده، تهوع، استفراغ یا تغییر ناگهانی در حرکات روده دارند که بیش از 2 هفته طول می کشد، توصیه نمیشود.
مانند سایر مسهلهای محرک در بیماران مبتلا به ایلئوس، انسداد رودهای، تنگی مجاری، ضعف، علایم شکمی بیدلیل، بیماری التهابی کولون، دردهای شکمی ناشناخته، دهیدراسیون شدید همراه با افت مایعات و الکترولیت ها منع مصرف دارد.
برگ سنا در کودکان زیر 2 سال منع مصرف دارد.
• این دارو ممکن است باعث بروز واکنش های حساسیتی مانند خارش و کهیر شود.
• مصرف سنا ممکن است منجر به درد و کرامپ شکمی گردد.
• پیگمانتاسیون ملاتونیک روده (Pseudomelanosis Coli) نیز با این دارو دیده می شود، که باید درمان را در این شرایط قطع کرد.
• استفاده دراز مدت سنا ممکن است منجر به اختلالات الکترولیتی (هایپوکلسمی، هایپو منیزیومی)، اسیدوز یا آلکالوز متابولیک، سوء جذب،کاهش وزن، آلبومین اوری و هماچوری شود.
• ضعف و افت فشار وضعیتی در بیماران مسنی که به طور مداوم این دارو را استفاده میکنند، دیده میشود.
نشانههای اصلی مصرف بیش از حد عبارتند از: درد و اسهال شدید همراه با از دست دادن مایعات و الکترولیتها که باید جایگزین شوند. اسهال به ویژه ممکن است باعث کاهش پتاسیم شود، که ممکن است منجر به اختلالات قلبی و ضعف عضلانی شود، به خصوص در مواردی که گلیکوزیدهای قلبی، دیورتیک ها، آدرنوکورتیکواستروئیدها و یا ترکیبات ریشه شیرین بیان همزمان مصرف میشوند. در صورت مصرف بیش از حد این دارو، فورا به نزدیک ترین اورژانس مراجعه نمایید. درمان اصلی، دادن مایعات فراوان بوده و هم چنین الکترولیت ها، به ویژه پتاسیم باید کنترل شوند. این امر به ویژه در افراد مسن حائز اهمیت است.
- دارو در دمای کمتر از 30 درجه سانتیگراد، دور از نور و رطوبت، درون بستهبندی ارائه شده نگهداری شود.
- از مصرف و نگهداری داروی تاریخ گذشته خودداری شود.
- دارو دور از دید و دسترس کودکان نگهداری شود.